Gözaltı ve Acil Durum Rehberi

İlk saatlerde yapılacaklar

1. 01

   Sakin kalın, kimliğinizi bildirin

   Kimlik bilgilerinizi vermekle yükümlüsünüz. Bunun dışında suçlama hakkında açıklama yapmama hakkınız vardır.

   CMK m. 147/1-a, e

2. 02

   Avukat isteyin

   Avukatınızı kendiniz seçebilirsiniz. Seçecek durumda değilseniz istemeniz hâlinde baro bir avukat görevlendirir.

   CMK m. 147/1-c, 150/1

3. 03

   Yakınınıza haber verilmesini isteyin

   Yakalandığınız ve gözaltı süresinin uzatıldığı, yakınlarınızdan birine veya belirlediğiniz bir kişiye savcının emriyle gecikmeksizin bildirilir.

   CMK m. 95/1

4. 04

   Tutanağı okumadan imzalamayın

   İfade tutanağını dikkatle okuyun; eksik veya yanlış yazılan kısımların düzeltilmesini, itirazlarınızın tutanağa yazılmasını isteyin.

   CMK m. 147

Gözaltı ne kadar sürer?

• Kural: 24 saat

  Gözaltı süresi yakalama anından itibaren yirmi dört saati geçemez. Yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilmek için gereken süre buna dahil değildir; bu süre de on iki saati aşamaz.

  CMK m. 91/1

• Toplu suçlarda en çok 4 gün

  Üç veya daha fazla kişi tarafından işlenen toplu suçlarda, delillerin toplanmasındaki güçlük veya şüpheli sayısı nedeniyle savcı yazılı emirle süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatabilir.

  CMK m. 91/3

• Kolluk amirinin kararı

  Yalnızca suçüstü hâllerinde ve kanunda sayılan suçlarda (ör. ağır ve yaygın şiddet olaylarının yaşandığı toplumsal olaylar sırasında işlenen suçlar, kasten öldürme, yağma, uyuşturucu ticareti, terör suçları) mülki amirlerce belirlenen kolluk amirleri yirmi dört saate, toplumsal olaylar sırasında ve toplu olarak işlenen suçlarda kırk sekiz saate kadar gözaltı kararı verebilir; durum savcıya bildirilir.

  CMK m. 91/4

Terör suçlarında 2018–2022 yılları arasında uygulanan ve gözaltının on iki güne kadar uzatılabilmesine imkân veren geçici düzenlemenin süresi 31 Temmuz 2022'de sona ermiştir; bugün CMK'daki genel süreler uygulanır.

Gözaltında ve ifade sırasında haklarınız

• Susma hakkı

  Size yöneltilen suçlama hakkında açıklama yapmamak kanuni hakkınızdır. Kimse kendisini veya yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya zorlanamaz.

  CMK m. 147/1-e; Anayasa m. 38/5

• Suçlamayı öğrenme

  İfadeniz alınmadan önce size hangi suçun isnat edildiği bildirilir.

  CMK m. 147/1-b

• Avukatın yanınızda olması

  Avukatınızın sizinle görüşme, ifade ve sorgu süresince yanınızda olma ve hukuki yardımda bulunma hakkı engellenemez, kısıtlanamaz. İfadede en çok üç avukat bulunabilir.

  CMK m. 149

• Avukatla baş başa görüşme

  Avukatınızla vekaletname aranmaksızın her zaman ve konuşulanların başkalarınca duyulamayacağı bir ortamda görüşebilirsiniz. Terör suçları, devletin güvenliğine, anayasal düzene, millî savunmaya ve devlet sırlarına karşı suçlar ile örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu imal ve ticareti suçlarında bu hak, savcının istemi üzerine hâkim kararıyla en çok yirmi dört saat kısıtlanabilir; bu sürede ifade alınamaz.

  CMK m. 154

• Zorunlu avukat

  Şüpheli çocuksa, kendisini savunamayacak derecede malul ya da sağır ve dilsizse veya suç alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiriyorsa, istem aranmaksızın avukat görevlendirilir.

  CMK m. 150/2–3

• Lehinize delil toplanmasını isteme

  Şüpheden kurtulmanız için somut delillerin toplanmasını isteyebilir, aleyhinize olan şüphe nedenlerini ortadan kaldırma imkânı kullanabilirsiniz.

  CMK m. 147/1-f

• Kötü muamele yasağı

  Kötü davranma, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir veya tehdit, kanuna aykırı yarar vaadi gibi yöntemler yasaktır; bu yollarla alınan ifade, rıza olsa bile delil olarak kullanılamaz.

  CMK m. 148/1–3

• Avukatsız kolluk ifadesi

  Avukat bulunmadan kollukta alınan ifade, hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.

  CMK m. 148/4

• Sağlık kontrolü

  Gözaltına alınırken, gözaltı süresi uzatılırken, başka yere nakledilirken ve serbest bırakılırken veya adli mercie götürülürken hekim muayenesi yapılır ve rapor düzenlenir.

  Yakalama, Gözaltına Alma ve İfade Alma Yönetmeliği m. 9

Gözaltına itiraz

Yakınınız gözaltına alındıysa

• Nerede olduğunu öğrenin

  Gözaltı işlemini yapan birimi (emniyet müdürlüğü, jandarma) ve soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığını öğrenmeye çalışın. Mesai dışında nöbetçi savcılık ve nöbetçi sulh ceza hâkimliği görev yapar.

• Bir avukata ulaşın

  Avukat, gözaltındaki kişiyle vekaletname olmadan görüşebilir. Dosyayı incelemek ve sonraki işlemler için vekaletname gerekebilir.

  CMK m. 153, 154

• Sağlık bilgilerini iletin

  Kişinin sürekli kullandığı ilaçlar veya önemli bir sağlık sorunu varsa bunu görevlilere ve avukata bildirin.

• Olayı telefonda ve sosyal medyada konuşmayın

  Olayla ilgili ayrıntıları telefonla, mesajla veya sosyal medyada paylaşmayın; telefon ve bilgisayardaki kayıtları silmeyin. Bilgileri yalnızca avukatınızla paylaşın.

Gözaltı bittikten sonra

1. Serbest bırakılma

   Savcı ifadeyi aldıktan sonra kişiyi serbest bırakabilir. Soruşturma devam edebilir; ileride ifade için yeniden çağrı gelebilir.

2. Adli kontrol

   Savcı, yurt dışına çıkış yasağı, belirli aralıklarla imza atma veya konuttan çıkmama gibi adli kontrol tedbirleri talebiyle kişiyi sulh ceza hâkimliğine sevk edebilir.

   CMK m. 109

3. Tutuklama talebi

   Tutuklama istenirse sulh ceza hâkimi şüpheliyi avukatı hazır bulunarak sorgular. Kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut deliller ve bir tutuklama nedeni yoksa tutuklama kararı verilemez.

   CMK m. 100, 101

4. Karara itiraz

   Tutuklama ve adli kontrol kararlarına karşı, kararın öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. Tutuklu kişi, tutukluluğun her aşamasında serbest bırakılmasını isteyebilir.

   CMK m. 101/5, 104, 111/2, 268

İfadeye çağrıldıysanız

• Çağrının nedenini öğrenin

  İfade için gönderilen çağrı kâğıdında çağrının nedeni belirtilir; gelinmezse zorla getirileceği yazılır. Belirtilen gün ve saatte, mümkünse avukatınızla birlikte gidin.

  CMK m. 145

• Hazırlıklı olun

  Olayla ilgili belgeleri, yazışmaları ve tanıkların iletişim bilgilerini önceden avukatınızla gözden geçirin. Hatırlamadığınız bir konuda tahmine dayalı açıklama yapmayın.

• Haklarınız aynıdır

  Çağrı üzerine ifade verirken de susma hakkınız, avukat yardımından yararlanma ve tutanağı okuyup düzelttirme hakkınız vardır.

  CMK m. 147

Ev veya işyerinde arama

• Arama kararı

  Arama, hâkim kararıyla veya gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcının, savcıya ulaşılamıyorsa kolluk amirinin yazılı emriyle yapılır. Konut, işyeri ve kamuya açık olmayan kapalı alanlarda kolluk amirinin emriyle arama yapılamaz.

  CMK m. 119/1

• Aramada tanık

  Savcı hazır bulunmadan konut, işyeri veya kamuya açık olmayan kapalı alanlarda arama yapılırken o yer ihtiyar heyetinden veya komşulardan iki kişi bulundurulur.

  CMK m. 119/4

• Belge ve liste isteyin

  Aramadan sonra istemeniz hâlinde arama nedenini gösteren bir belge ile el konulan eşyanın listesi size verilir. Tutanağı okumadan imzalamayın; itirazınızı yazdırın.

  CMK m. 121

Sık yapılan hatalar

• Avukat gelmeden ifade vermek zorunda olunduğunu düşünmek.
• Kollukta yapılan “bilgi alma” görüşmesini sıradan bir sohbet sanmak.
• İfade tutanağını okumadan imzalamak.
• Olayı telefonda, mesajla veya sosyal medyada anlatmak.
• Telefon veya bilgisayardaki kayıtları silmek; bu, delilleri karartma şüphesine yol açabilir.
• Tutuklama veya adli kontrol kararına itiraz süresini (iki hafta) kaçırmak.

İlgili araçlar ve örnekler

• Tutuklamaya itiraz dilekçesi örneği
• Tutukluluk süresi hesaplama
• İtiraz süresi hesaplama
• İstanbul adliyeleri